Lifestyle

Je wordt 's nachts vaker wakker dan je zelf doorhebt

· 5 min leestijd

Je stapt om zeven uur uit bed, voelt je prima en denkt dat je nacht geen enkel probleem had. Volgens nieuw onderzoek van het Karolinska Institutet is die zekerheid vaker misplaatst dan je denkt. Niet omdat je per se slecht slaapt, maar omdat je gewoonweg niet doorhebt hoe vaak je er 's nachts even uit was. Je partner roept het misschien al jaren: dat je onrustig ligt, af en toe rechtop zit of hard snurkt. Jij lacht dat weg, want jij hebt toch top geslapen. Precies die situatie legden de Zweedse onderzoekers nu voor het eerst met harde cijfers vast.

Een nacht lang gevolgd met elektroden op je hoofd

Onderzoekers van het Karolinska Institutet lieten 238 vrouwen en 238 mannen in Zweden, tussen de 29 en 85 jaar oud, een nacht thuis slapen met polysomnografie: een meetmethode die hersenactiviteit, ademhaling en bewegingen tijdens de slaap vastlegt. De ochtend erna beoordeelden alle deelnemers zelf hoe goed ze hadden geslapen. Het team onder leiding van Torbjörn Åkerstedt, emeritus hoogleraar aan de afdeling Klinische Neurowetenschap van het Karolinska Institutet, publiceerde de resultaten in april 2026 in het vakblad Sleep Advances, in samenwerking met collega's van Stockholm University en Uppsala University. De onderzoekers corrigeerden hun cijfers voor leeftijd, geslacht, alcoholgebruik en roken, zodat die factoren het verschil tussen mannen en vrouwen niet konden verklaren.

De cijfers die mannen niet verwachten

De objectieve metingen pakten gunstiger uit voor vrouwen. Zij werden minder vaak per uur wakker, sliepen in totaal langer, hadden een hogere slaapefficiëntie en kregen meer diepe slaap dan de mannen in het onderzoek. Toch beoordeelden de vrouwen hun eigen nacht gemiddeld als slechter. De mannen, die objectief dus vaker wakker werden en minder diep sliepen, gaven hun eigen slaap juist een ruime voldoende.

Dat klinkt tegenstrijdig, en dat is het ook. Åkerstedt noemt het zelf een paradox: de groep die objectief het beste sliep, voelde zich 's ochtends het minst uitgerust.

Waarom je eigen gevoel je hier voor de gek houdt

De verklaring zit in wat je je herinnert. Vrouwen schatten het aantal keren dat ze wakker werden vrij nauwkeurig in. Mannen onderschatten dat juist stelselmatig. Hun momentjes van wakker zijn duurden gemiddeld ook korter, en wie zo'n kort momentje had, beoordeelde zijn nacht meestal als goed. Vrouwen deden dat niet: zij gaven hun slaap een lage score, ongeacht hoe lang ze precies wakker hadden gelegen.

Het mooiste bewijs kwam toen de onderzoekers de mannen met heel korte, nauwelijks merkbare onderbrekingen uit de analyse haalden. Het verschil tussen mannen en vrouwen in zelfgerapporteerde slaapkwaliteit verdween toen vrijwel volledig. "Onze resultaten suggereren dat het positievere beeld dat mannen van hun eigen slaap hebben, deels komt doordat ze korte onderbrekingen 's nachts minder goed opmerken of onthouden dan vrouwen," zegt Åkerstedt. Waarom dat precies zo werkt, weet hij zelf nog niet.

Bij oudere mannen wordt het gat groter

Hoe ouder de deelnemers, hoe sterker het verschil. Bij oudere mannen nam de diepe slaap verder af en het aantal keren wakker worden per uur juist toe. Bij vrouwen ging de objectieve slaapkwaliteit met de leeftijd minder hard achteruit, terwijl zij toch bleven aangeven slechter te slapen dan mannen. Een duidelijke kanttekening van de onderzoekers: ze maten maar één nacht, en dat is niet automatisch hoe iemand er structureel voor staat.

Je partner heeft waarschijnlijk gelijk

Dit onderzoek geeft eigenlijk ook gewoon de mannen ongelijk die elke ochtend volhouden dat er niets aan de hand was. Als je partner 's ochtends vertelt dat je lag te woelen, even rechtop zat of hard snurkte, en jij daar niets van hebt meegekregen, dan past dat precies in het patroon dat Åkerstedt en zijn team beschrijven. Niet elk kort moment van onrust is meteen een probleem, maar het is wel het soort signaal dat je als man structureel onderschat, puur omdat je het je de volgende ochtend niet meer herinnert.

Zo kom je erachter hoe jij echt slaapt

Het eerlijke antwoord is dat je 's ochtends gevoel alleen niet genoeg zegt. Een paar dingen die wel een eerlijker beeld geven:

  • Een horloge dat ook je hartslag en bewegingen 's nachts bijhoudt, zoals dit stalen G-Shock-model met hartslagmeter, geeft je harde cijfers in plaats van een gevoel.
  • Intensieve groepstraining zoals bij hyrox of een hardloopclub zorgt voor meer vermoeidheid overdag, wat je 's nachts makkelijker in diepe slaap drukt.
  • Ook een rustige wandeling met wat extra gewicht, bijvoorbeeld met een gewichtsvest van een paar kilo, maakt het makkelijker om op tijd onder zeil te gaan.
  • Vraag je partner gewoon rechtstreeks hoe jij 's nachts overkomt. Uit dit onderzoek blijkt dat die observatie van buitenaf vaak kloppender is dan je eigen inschatting.

Herkenbaar snurken, hoorbaar hap naar adem of lange stiltes tussen je ademhaling door zijn overigens iets anders dan de korte onrustmomenten uit dit onderzoek, en verdienen eerder een gesprek met je huisarts dan een nieuw horloge. Maar voor de doorsnee man die gewoon te stellig zegt dat hij top heeft geslapen: twijfel daar gerust aan.

N
Geschreven door Nathan Osei Lifestyle & fashion schrijver

Nathan groeide op in Amsterdam-Oost met een liefde voor sneakers en hiphop die begon toen hij op zijn twaalfde zijn eerste paar Air Max 1s kreeg van zijn oudere broer. Tegenwoordig schrijft hij over mode, lifestyle en entertainment met de scherpte van iemand die elke trend al een jaar eerder zag aankomen, of dat in ieder geval beweert met grote overtuiging. Zijn sneakercollectie telt meer dan honderd paar en hij heeft een apart Excel-bestand om bij te houden welke hij wanneer voor het laatst heeft gedragen. Op zaterdagochtend vind je hem op de Albert Cuyp, waar hij vintage sportjacks scoort die niemand anders zou durven dragen. Hij vindt dat stijl iets is wat je voelt, niet iets wat je koopt, maar dat weerhoudt hem er niet van om toch te kopen.