Rijd je binnenkort een nieuwe auto van de showroom af, dan zit er sinds deze maand een systeem in dat vroeger alleen in vliegtuigen hoorde. Elke nieuwe auto die in de EU wordt verkocht, moet nu een event data recorder hebben: een module die bij een ongeval automatisch vastlegt hoe hard je reed, wanneer je remde, hoe je stuurde en of je gordel vastzat. Daarbovenop wordt de intelligente snelheidsassistent, die al sinds 2024 in delen van de vloot zit, nu verplicht voor elk nieuw model. NOS meldde deze week dat automobilisten voortaan standaard piepjes krijgen zodra ze de limiet overschrijden, en dat is nog maar het begin van het pakket.
Wat die zwarte doos precies vastlegt
De event data recorder werkt in de basis hetzelfde als het toestel dat een vliegtuig al decennia aan boord heeft. Het apparaat slaat continu een korte periode aan data op, en bij een botsing of harde ingreep van het remsysteem wordt die data vergrendeld. Denk aan je snelheid in de seconden voor de klap, hoe diep je op de rem stond, je stuurhoek en of de gordel vastzat. Het gaat niet om een permanente rit-logger die alles bijhoudt wat je doet, het systeem "wist" zichzelf continu totdat er iets gebeurt dat het waard is om te bewaren.
Voor de meeste bestuurders verandert er in de praktijk weinig, totdat er een ongeluk gebeurt. Dan ligt er ineens een objectief verslag van de laatste seconden voor de klap, iets waar toedrachtonderzoek voorheen vaak op basis van getuigenverklaringen en remsporen moest gebeuren.
De ISA-pieper is er al, maar nu voor iedereen
De Intelligente Snelheidsassistent, kortweg ISA, waarschuwt je zodra je harder rijdt dan de bordjes toestaan. Sommige merken laten het bij een geluidje of een knipperende melding op het dashboard, andere verhogen de tegendruk op het gaspedaal zodat doorduwen bewuster aanvoelt. Bij Renault's populaire hybride modellen zie je dat systeem inmiddels standaard, net als bij vrijwel elk ander merk dat nu een nieuw type op de markt brengt.
Het systeem gaat na elke motorstart automatisch weer aan, je kunt het dus niet blijvend uitschakelen. Wel verschilt het per merk hoe makkelijk je het per rit kunt dempen: bij sommige auto's tik je één keer op het navigatiescherm, bij andere zit er een fysieke knop op het stuur. De ANWB laat weten nog niet volledig overtuigd te zijn dat het systeem foutloos werkt, vooral omdat de meldingen soms niet aansluiten bij de werkelijke verkeerssituatie, bijvoorbeeld bij tijdelijke wegwerkzaamheden.
Ook je remlicht en je blik worden nu gevolgd
ISA en de zwarte doos zijn niet de enige nieuwkomers. Een adaptief remlicht gaat vanaf nu sneller knipperen bij een noodstop, zodat de auto achter je eerder doorheeft dat er iets misgaat. En met de Advanced Driver Distraction Warning houden camera's in de cabine in de gaten waar je naartoe kijkt. Kijk je te lang naar je telefoon of naar het scherm in het dashboard, dan krijg je een waarschuwing dat je aandacht weer op de weg moet.
Voor liefhebbers van auto's die juist minder elektronica aan boord willen, zoals de recente comeback van de Ford Bronco, verandert dit de aankoopervaring. Zelfs de meest rauwe terreinwagen komt straks standaard met een cabine vol sensoren die je rijgedrag beoordelen.
Wie krijgt straks toegang tot jouw rijdata
De data van de zwarte doos is in principe van jou als eigenaar, maar politie en justitie mogen die opvragen na een ernstig ongeval of strafbaar feit. Verzekeraars kijken er met interesse naar: zij zien in de data een objectieve manier om schuldvraag en schadeafhandeling sneller te regelen, zeker bij aanrijdingen waar de twee partijen elkaar tegenspreken. Tegelijk pleiten diezelfde verzekeraars ervoor dat een onafhankelijke, niet-commerciële partij het beheer doet, juist om te voorkomen dat je rijdata straks meetelt in je premie zonder dat je daar iets over te zeggen hebt.
Dat laatste is nog niet geregeld. Zolang er geen duidelijke regels liggen over wie precies mag meekijken, blijft het praktisch de politie die de data uitleest zodra dat nodig is, en niet je verzekeraar die op afstand meeleest tijdens je dagelijkse ritje naar werk.
Zo houd je zelf nog grip op de meldingen
Helemaal uitzetten kan dus niet, maar je hebt wel invloed op hoeveel de auto tegen je aan zeurt. Kijk in het instellingenmenu naar de rijhulpsystemen, daar kun je bij de meeste merken het volume van de ISA-melding terugschroeven of wisselen van geluid naar alleen een visuele waarschuwing. Dat moet je bij elke rit opnieuw doen, maar het scheelt al snel in irritatie op een lange rit. Wie liever meteen een auto koopt waar dit soort systemen subtieler is ingebouwd, doet er goed aan om tijdens een proefrit specifiek te vragen naar de instellingen voor ISA en het waarschuwingsvolume, dat verschilt namelijk flink per merk en zelfs per uitvoering.
Wat vaststaat: de tijd dat een nieuwe auto vooral om vermogen en verbruik draaide, is voorbij. Vanaf nu koop je er standaard een digitale copiloot bij die meekijkt, meeluistert en, in het slechtste geval, meepraat als er iets misgaat.